ONTWIKKELINGSASPECTEN KLEUTERS
Positieve ingesteldheid
1. zich emotioneel goed voelen
2. zich als persoon iets waard voelen (zelfwaardegevoel)
3. zich als persoon present stellen
4. gemotiveerd zijn
5. zich vitaal en gezond voelen
6. plezier beleven
7. tot rust komen
8. zich geborgen voelen
9. zich verbonden voelen
10. interesse hebben voor anderen
11. nieuwsgierig zijn
12. initiatief nemen
13. betrokken bezig zijn
14. speels, onbevangen en creatief omgaan met de wereld (muzisch)
Emotionele ontwikkeling
15. gevoelens bij zichzelf en bij anderen herkennen
16. gevoelens uitdrukken en verwerken
Sociale ontwikkeling
17. de eigenheid van anderen respecteren
18. de eigen wijze van omgaan met anderen aanvoelen en verfijnen
19. rollen spelen
20. tot interactie komen
21. samenwerken
22. zich inleven in anderen
Morele ontwikkeling
23. ervaren wat zinvol, mooi, goed, waar is
24. regels en afspraken naleven en waarderen
25. zich oriƫnteren op waarden
26. willen beantwoorden aan de verwachtingen van vertrouwde volwassenen
27. ontdekken dat mensen iets vanuit een bedoeling kunnen doen
28. evalueren of gedragingen goed zijn
Godsdienstige ontwikkeling
29. verwonderd zijn over de schepping
30. stil worden
31. een religieuze verbondenheid ervaren
32. stilstaan bij levenservaringen
33. zich identificeren met inspirerende figuren
34. vertrouwd worden met christelijk geloven
35. vertrouwd worden met christelijke gebruiken, rituelen en symbolen
36. vertrouwd worden met religieuze verscheidenheid
Muzische ontwikkeling
Creƫren en beschouwen

37. eigen ervaringen creatief uitdrukken in muzische expressievormen
38. nadenken en spreken over eigen muzische uitingen en die van anderen

Expressievormen

39. muzisch omgaan met lichaamshoudingen en bewegingen
40. muzisch omgaan met geluiden en muziek
41. muzisch omgaan met materialen en beelden
42. muzisch omgaan met taal
43. muzisch omgaan met spelend uitbeelden
Motorische ontwikkeling
Bewegingsvormen

44. grootmotorisch bewegen
45. kleinmotorisch bewegen

Motorisch competent worden

46. evenwicht bewaren
47. de lichaamsruimte aanvoelen en gebruiken
48. lateraliteit en voorkeurlichaamszijde aanvoelen en hanteren
49. dynamisch bewegen
50. aangepast bewegen in de ruimte
51. aangepast bewegen in de tijd
52. fysieke fitheid verwerven

Zintuiglijke ontwikkeling
Waarnemen

53. Actief exploreren met de zintuigen
54. nauwkeurig waarnemen

Instrumenten

55. intens kijken
56. intens luisteren
57. intens voelen
58. intens ruiken
59. intens smaken

Denkontwikkeling
Basisvaardigheden

60. kennis en ervaringen selecteren en onderzoeken
61. kennis en vaardigheden structureren
62. kennis en ervaringen (creatief) voorstellen
63. kennis en ervaringen integreren

Basisinzichten

64. inzichten verwerven over natuur en techniek
65. inzichten verwerven over mens en samenleving
66. inzichten verwerven over de ruimte
67. inzichten verwerven over de tijd
68. inzichten verwerven over getallen
69. inzichten verwerven over meten

Taalontwikkeling
70. auditieve boodschappen interpreteren en er gepast op reageren
71. ervaringen verwoorden
72. ervaringen uitwisselen ( communiceren)
73. luisteren en spreken verfijnen
74. visuele boodschappen (pictogrammen) interpreteren en er gepast op reageren
75. boodschappen omzetten in pictogrammen
76. kennismaken met geschreven taal
77. nadenken en spreken over eigen taalgebruik en dat van anderen

Ontwikkeling van de zelfsturing
78. zichzelf behelpen (zelfredzaamheid)
79. keuzes maken (kiezen)
80. plannen maken
81. iets te weten komen
82. een taak begrijpen, aanvatten, volhouden en afwerken
83. problemen oplossingsgericht aanpakken
84. kritisch reflecteren
85. aandachtig en geconcentreerd bezig zijn